محمد اعظم خان ( ناظم جهان )

44

اكسير اعظم ( فارسى )

نمايند . و اگر خواهند مغز كدو مغز تخم تربوز سوده نيز آميزند و يا آب كاهو و شير دختر و روغن گل همه مساوى آميخته سعوط نمايند . و اگر حرارت زياده باشد قدرى كافور نيز اضافه كنند و يا روغن بنفشه و روغن كدو و آب كاهو تر و آب كاسنى سبز و شير دختر همه را در شيشى كرده خوب مخلوط نمايند و در بينى چكانند . طريق استعمال ادويه شموم گشنيز سبز يا صندل سوده يا كافور يا عطر خس يا عطر لحظه بلحظه ببويند يا آب شاهسفرم يا گل حنا و شاهسفرم كه بر آن آب سرد پاشيده باشند استشمام نمايند و بوئيدن جمله فواكه بارده نافع است . طريق استعمال ادويهء ضماد و طلا صندل سفيد به آب گشنيز سبز يا آب كوكنار سائيده بر پيشانى ضماد نمايند و يا پارچه در گلاب و سركه و روغن گل تر كرده بر يافوخ گذارند و يا آرد جو مع سركه و گلاب و كافور و صندل و اقاقيا به عمل آرند و يا گل نيلوفر و گشنيز سبز و گل بنفشه در گلاب سائيده به كار برند و يا برگ خرفه جرادهء كدو برگ بيد گل خطمى صندل سفيد سائيده با قدرى گلاب و سركه ضماد نمايند و بعد گرم شدن دور كنند و تبديل آن كرده باشند و يا گل بنفشه گل نيلوفر گل سرخ گل خطمى برابر به شير زنان يا شير بز يا گلاب سائيده ضماد كنند و در ضرورت قوى گل نيلوفر تخم كاهو تخم خرفه صندل سفيد هر يك سه ماشه كافور سه ماشه افيون زعفران هر يك نيم ماشه همه را سائيده روغن گل يك توله آب گشنيز سبز دو توله و اندكى سركه ممزوج كرده بر سر ضماد نمايند كه براى اقسام صداع حار و سرسام و سهر معمول است و طلاى قرص انذروت نيز در تبريد دماغ اثرى تمام دارد . طريق استعمال ادويه لخلخه گل ارمنى و گل نيلوفر صندل سفيد هر يك يك ماشه در عرق صندل دو توله سائيده آب گشنيز تر آب خيار آب كدوى تر هر يك چهار توله اضافه كرده در شيشى دهن فراخ انداخته متصل پيش بينى حركت دهند و يا صندل سفيد سوده گشنيز خشك سوده گلاب سركه قدرى ممزوج نموده در ظرف كنند و ببويند كه براى منع عفونت هم نافع و يا گل ارمنى و صندل سفيد و قدرى كافور و آب گشنيز و سركه و گلاب به دستور ببويند و يا روغن گل روغن بنفشه هر واحد دو جزو سركه نصف جزو در شيشه و يا در ظرف گلى نو انداخته حركت داده ببويانند . و اگر خواهند براى زيادتى تبريد آب كاهو آب گشنيز سبز آب كدو و قدرى كافور هم بيفزايند و يا صندلين يك مثقال گل نيلوفر يك درم گل ارمنى نيم درم در عرق بيدمشك پنج مثقال يا گلاب و عرق كيوره سائيده آب كدو آب خيار تر آب كاسنى سبز آب گشنيز تر هر يك سه مثقال در شيشى اندازند و قدرى كافور سوده داخل كرده لحظه بلحظه ببويانند و يا عطر صندل و گلاب و سركه و روغن گل و آب گشنيز سبز و آب كاهو سبز و قدرى كافور به دستور استعمال كنند كه براى امراض مذكوره و تقويت دل معمول است . طريق استعمال ادويهء پاشويهء بارد گل بنفشه گل نيلوفر گل خطمى عنب الثعلب هر يك يك دام سبوس گندم چهار دام برگ بيدخواه برگ كنار پاو آثار در ده آثار آب بجوشانند چون سوم حصه بسوزد صاف نموده در ظرف انداخته پايها در آن گذارند و ساقها بمالند از اعلى باسفل تا كه خوش آيد و طبع برداشت كند پايها در آن دارند و هنوز قدرى گرمى در آب باقى باشد كه پايها برآرند و بپارچه خشك كرده در چادر پوشيده دارند خصوص در هواى سرد مسد و مسام و احسن آنكه ظرف عميق باشد چنان كه پايها تا زانو غرق باشند . و هرگاه بعد پاشويه بستن پايها جهت جذب مواد كرده باشند واجب است كه چون بگشايند پايها در آب گرم گذارند تا ابخرهء منجذبه به سوى دماغ صعود ننمايند و دفعتاً نگشايند و ابتداى گشادن پا از طرف قدم بايد كرد بخلاف بستن كه از طرف بن ران شروع كنند . و هرگاه كه حاجت پاشويه و محجمه افتد اول محجمه بى شرط به كار برند بعده پاشويه نمايند تا بعد پاشويه هواى سرد نرسد و عوض سبوس گندم جو نيم‌كوفته نيز مستعمل مىشود . و اگر تبريد زياده مطلوب باشد برگ خرفه برگ اسفاناخ گل سرخ برگ كاهو تراشهء كدو اضافه نمايند . و اگر خواهند گل بنفشه گل خطمى هر يك ده درم نيلوفر عنب الثعلب خبازى هر يك پنج درم برگ بيد يا برگ كنار نيم پاو سبوس سى درم در آب بجوشانند هرگاه نصف بماند صاف كرده به دستور به عمل آرند و يا سبوس جوخواه سبوس گندم سه مشت نمك شور دو دام برگ كنار برگ ختمى يا تخم يا گل آن برگ عنب الثعلب يا تخم آن هر يك پنج درم در آب جوش دهند هرگاه نصف بماند نيم گرم پاشويه كنند . و گويند كه غسل قدمين وقت شدت تپ به سبب اجتماع حرارت تپ و حرارت آب منع است مگر عند خوف حدوث سرسام از آب نيم گرم بحائل كردن چادر ميان ظرف آب و روى جيار جائز بود . طريق استعمال ادويه انكباب و نطول جراده كدو تخم كاهو و برگ آن